Karabük Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü Araştırma Görevlisi Dr. Fatih FIRAT tarafından yayına hazırlanan üç ciltlik çalışma, Cumhuriyet’in ilk yıllarında İstanbul’un sosyal, ekonomik ve beledî hayatına ışık tutan önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır.
Cumhuriyet'in ilk on beş yılı geride kalırken, 1937-1938 tarihleri arasında "Haberci" mahlasıyla kaleme alınan ve Haber Gazetesinde tefrika edilen yazı dizisi, yalnızca gündelik hadiseleri aktaran gazetecilik metinleri olmaktan ziyade, İstanbul'un sosyal, iktisadî ve beledî hayatını bütün çıplaklığıyla kayda geçiren eşsiz bir şehir günlüğü hüviyeti taşımaktadır. Haberci, şehrin kaldırımlarında yürüyen, kahvehanelerinde oturan, esnafıyla konuşan, sokak aralarında pencereden sarkan kadınların şikâyetlerini dinleyen bir saha muharriridir. Bu bakımdan yazıları, bir bakıma 1930'lar İstanbul'unun tarihidir. Her yazı, belirli bir semtin yahut mahallenin gündelik hayatını merkeze alırken, o çevrenin sokak dokusunu, altyapı meselelerini, iktisadî faaliyetlerini ve sosyal psikolojisini, insan tipini birlikte yansıtır.
Haberci mahalle mahalle, cadde cadde, sokak sokak, çarşı çarşı o güzergâhtan bu güzergâha yaşayan insanı, İstanbul insanını duyurur bize. Kimi memleketinden gelmiş hayata tutunmaya çalışır, kimi zor şartlar için anbean kendi kaderini örer, kimi de bütün şartlara rağmen ümidin, yaşama sevincinin bir örneği olurlar. Zorlukların, fakirliğin, içinde bulunulan şartların bütün elverişsizliğine rağmen çalışır, daima çalışır bütün bu zorlukların harcından hayat binasının tuğlalarını devşirirler. Bütün tefrikasıyla "Haberci" bize, 90 yıl öncesinden seslenir; sırf bir şehrin mahalle, cadde, sokaklarını... değil orada nefes alıp veren şu anda bizlerin yaşadığı bu mekânlarda vaktiyle yaşayanların varlığını ve çeşit çeşit hallerini duyurur. Satır aralarında biz de, bir devrin insanını bulur, onunla tanışırız; onun hikâyesiyle bizim hikâyemiz aynı şehirde bambaşka şartlarda birleşir.
Haberci'nin kaleminden çıkan bu metinler, 1937-1938 İstanbul'unun âdeta sokak sokak çekilmiş bir mekân ve insan röntgenidir. Küçük Ayasofya'dan Gedikpaşa'ya, Cibali'den Feriköy'e, Beyoğlu'ndan Üsküdar'a, Tarabya'dan Bakırköy'e uzanan bu geniş güzergâhta; tek bir merkezin değil, çok katmanlı bir metropolün hikâyesini anlatır.
Haberci imzasıyla kaleme alınan 258 yazı ilçe ilçe tasnif edilerek, Mekânları ve İnsanlarıyla İstanbul Konuşuyor (1937-1938) üst başlığıyla üç kitap halinde yayına hazırlandı. Birinci Kitap: Fatih; İkinci Kitap: Beyoğlu; 3. Kitap: Eyüpsultan • Haliç • Şişli • Bakırköy • Beşiktaş • Sarıyer • Zeytinburnu • Beykoz • Kadıköy • Üsküdar ilçelerine dair yazılardan meydana gelmekte.
Söz konusu eserler, 1930’lu yılların İstanbul’una ilişkin gündelik hayatı, kent dokusunu, toplumsal yapıyı ve insan hikâyelerini birincil kaynaklar üzerinden günümüze taşıması bakımından şehir tarihi araştırmaları açısından önemli bir katkı sunmaktadır.
İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi olarak, öğretim elemanımız Arş. Gör. Dr. Fatih FIRAT’ı bu değerli çalışmasından dolayı tebrik ediyor, eserlerin akademi dünyasına ve şehir tarihi çalışmalarına önemli katkılar sunmasını temenni ediyoruz.